Wat is schizofrenie?

Bij schizofrenie kan iemand tijdelijk het contact met de werkelijkheid verliezen. Dat heet een psychose. In plaats van de term schizofrenie wordt ook vaak gesproken over psychosegevoeligheid.

Tijdens een psychose kan iemand dingen zien, horen of voelen die er niet zijn. Iemand kan ook sterk geloven in iets dat niet klopt. Voor de persoon zelf voelen deze ervaringen echt. Dat kan verwarrend of soms beangstigend zijn.1,5,6

Of iemand schizofrenie krijgt, is vooraf niet te voorspellen. Het kan in de familie voorkomen. Stress of heftige gebeurtenissen, zoals pesten, mishandeling of het verlies van een dierbare, kunnen ervoor zorgen dat iemand klachten krijgt. Ook drugs kunnen een psychose uitlokken bij mensen die er gevoelig voor zijn.1,4,5

wat is schizofrenie
wat is schizofrenie niet

Wat is schizofrenie niet?

Schizofrenie is niet hetzelfde als het hebben van meerdere persoonlijkheden (gespleten persoonlijkheid).

Dat is een veelgehoord misverstand, maar dat is wat anders. Door de klachten van schizofrenie kan iemands gedrag wel veranderen.1,4

Zo herken je schizofrenie

Het is vaak moeilijk om zelf te merken dat je een psychose hebt. Wat je ziet of hoort, voelt echt.

Familie en vrienden merken soms wel symptomen op die kunnen wijzen op schizofrenie (psychose). Die symptomen worden meestal verdeeld over drie soorten: positieve symptomen, negatieve symptomen en cognitieve symptomen.1,4

positieve symptomen

Positieve
symptomen

  • Hallucinaties: dingen horen (zoals stemmen of geluiden), zien, proeven, ruiken of voelen die er niet zijn
  • Wanen: gedachten die niet kloppen met de werkelijkheid, zoals denken dat iemand je volgt
negatieve symptomen

Negatieve
symptomen

  • Somber zijn
  • Weinig emoties laten zien
  • Minder contact zoeken of alleen willen zijn
  • Heel erge onrust
  • Vertraging van bewegingen
cognitieve symptomen

Cognitieve
symptomen

  • Dingen vergeten
  • Moeite met concentreren
  • Verward denken of praten, waardoor
    logisch nadenken moeilijk is.

Herkenbaar?

Herken je deze symptomen bij jezelf of bij iemand in je omgeving? Neem dan contact op met de huisarts.

Met de campagne ‘De moeilijke realiteit van schizofrenie’ willen we tonen dat ervaringen zoals stemmen horen, verward zijn of in een sombere stemming zijn echt zijn en een grote impact hebben op iemands leven. Deze ervaringen zijn vaak niet zichtbaar voor anderen, maar maken het dagelijks leven wel moeilijk.

Referenties

  1. Hersenstichting (2025). Schizofrenie.
  2. UMC Utrecht (2025). Schizofrenie – Ziektebeeld.
  3. Herseninstituut (n.d.). Schizofrenie.
  4. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Schizophrenia – magnitude and impact.
  5. Federatie Medisch Specialisten – Richtlijn schizofrenie (2012).
  6. Trimbos Instituut (n.d.). Schizofrenie bij ouderen.
  7. Farmacotherapeutisch Kompas – Psychose.
  8. Lentis – Psychose.
  9. Similes & Janssen (2018). Psychose pak je samen aan.
  10. PsychoseNet – Vragenlijst Psychose.
Logo Janssen | Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson